ارزیابی نقش تقابلی خدمت به ولی خدا و دشمن خدا
مجتبی احمدی؛ طلبۀ سطح یک مدرسۀ علمیۀ مدینة العلم کاظمیه یزد.
علی اکبر دهقانی اشکذری؛ استاد سطح یک و عضو گروه علمی – تربیتی، مدرسۀ علمیۀ مدینةالعلم کاظمیه، یزد، ایران.
امـام صـادق(ع) در روایتـی میفرماینـد: «مَن لَم یَمشِ فِي حاجَةِ وَلیِّ اللّهِ اُبتُلِيَ بِأَن یَمشِيَ في حاجَةِ عَدُوِّ اللّهِ». ایـن روایـت بیان کننـده نوعـی ملازمـه اسـت؛ ملازمـه میـان اینکـه اگر فردی به دسـتور ولـی خـدا جامـه عمـل نپوشـاند، بـه ناچـار بـه پیروی خواسـته دشـمن خـدا دچـار میشـود. ایـن دسـت تلازمـات همـواره در طاعـت و معصیـت انسـان نقـش اساسـی دارد. حـال بایـد دیـد منـظور از ولـی خـدا و دشـمن خـدا در ایـن روایـت چیسـت؟ همچنیـن آیـا آثـار ایـن تلازم تکوینـی اسـت یـا جعلـی و اعتبـاری؟ بازخوانـی وقایـع تاریخـی گـواه روشـنی بـر صحـت رابطـه تقابلـیای اسـت کـه امـام بیـان نمودهانـد. تلازم در آیـات و روایـات را میتـوان بـه دو دسـته موافـق و مخالـف تقسیـم کـرد. فـراز مذکور از امـام صادق(ع) تلازم مخالـف و عکـس را بیـان مـیدارد و نـوع اثـری کـه در روایـت از تلازم بیـان شـده، اثر وضعی اسـت .
روش نویسـنده در بررسـیها روش توصیفـی- تحلیلـی اسـت و از منابـع کتابخانـهای بهـره بـرده اسـت.
* قرآن کریم.
* نهج البلاغه.
1. ابن اعثم، محمد بن علی (1411ق) الفتوح، بیروت، دار الاضواء، چاپ اول.
2. ابن فارس، احمد (1399ق) معجم مقاییس اللغه، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، بیروت، دارالفکر.
3. ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق) لسان العرب، بیروت، دارالصادر، چاپ دوم.
4. ازهری، محمد بن احمد (1421ق) ،تهذیب اللغه، بیروت،، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
5. بروجردی، حسین (1388ش) ،جامع احادیث الشیعه، تهران، ، فرهنگ سبز، چاپ اول.
6. تمیمـی آمـدی، عبدالواحدعبدالواحـد بـن محمـد (1395ش)، غـرر الحکـم و درر الکلـم، تحقیـق سـیدباقر میرعبداللهی، قـم، مؤسسـه فرهنگـی دارالحدیث، چـاپ هشـتم.
7. جوهـری، اسـماعیل بـن حمـاد (1407 ق)، صحـاح اللغـه، تحقیـق احمـد عبدالغفـور عطـار، بیـروت، دارالعلـم للملاییـن.
8. حلـی، حسـین علـی بـن داود (بی تـا) کتـاب الرجـال، تحقیـق سـیدمحمدصادق آل بحرالعلوم، قـم، منشـورات الشـریف الرضـی.
9. خمینی، روح الله (1385 ش) الاستصحاب، تهران، مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی(ره).
10. راغـب اصفهانـی، حسـین بـن محمـد (1383ش) تحقیـق مفـردات الفـاظ قـرآن کریـم، تهـران، المکتبـه المرتضویـه ،چاپ چهـارم.
11. ری شهری، محمد (1388ش) میزان الحکمه، قم، مؤسسه دارالحدیث العلمیه و الثقافه، چاپ چهارم.
12. صدوق، محمد بن علی (1387ش) من لا یحضره الفقیه، قم، دارالکتب الاسلامیه، چاپ هفتم.
13. طبـری، ابـن جریـر (1967م) تاریـخ الامـم و الملـوک، تحقیـق محمد ابوالفضل ابراهیـم، بیروت، روائـع التراث العربی التراث.
14. طریحـی، فخرالدیـن بـن محمـد (1362ش) مجمـع البحریـن، تحقیق احمد الحسـینی، تهران، نشـر مرتضوی، چاپ دوم.
15. طوسـی، محمـد بـن حسـن (1373ش) رجـال الطوسـی، تحقیـق جـواد قیومـی اصفهانـی، قـم، جامعـه مدرسـین بـا همـکاری مؤسسـه النشـر الاسـلامی، چـاپ سـوم.
16. مجلسی، محمدتقی (1406ق) روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، تحقیق حسین موسوی کرمانی.
17. مرتضـوی لنگـرودی، محمدحسـن (1389ش) جواهـر الاصـول تقریـرات درس اصـول امـام خمینـی، تهـران ،موسسـه تنظیـم و نشـر آثـار امـام خمینـی(ره)، چـاپ اول.
18. مرتضی زبیدی، محمد بن محمد (1385ق) تاج العروس فی شرح القاموس، بیروت، دارالهدایه.
19. مصطفـوی، حسـن (1388ش) التحقیـق فـی کلمـات القـرآن الکریـم، قـم، مرکـز نشـر آثـار علامـه مصطفـوی، چـاپ سوم.
20. مظفـری، حیـدر (1390ش) بازخوانـی تحـولات اعتقـادی و تاریخـی امامت و واژ گان مرتبـط، قم، مجمع جهانی شیعه شناسی.
21. ملکی اصفهانی، مجتبی (1379ش) فرهنگ اصطلاحات اصول، قم، نشر عالمه، چاپ اول.
22. موسوی خویی، ابوالقاسم (1413ق) مجمع رجال الحدیث، بی جا، مؤسسه آیت الله خویی، چاپ پنجم.
23. نجاشـی، ابوالعبـاس (1407ق) رجـال النجاشـی، تحقیـق سیدموسـی شـبیری زنجانـی، قـم، مؤسسـه نشـر الاسـلامی ،چـاپ اول.
24. نوری طبرسی، حسین (1369ش) مستدرک الوسائل، قم، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، چاپ اول.
