بررسی راهکارهای فقهی «عدم تقسیم ارث بعد از فوت یکی از زوجین تا زمان حیات زوج دیگر» با تأ کید بر آرای فقهی حضرت امام خمینی

دوره انتشار:
دورۀ دوم، سال دوم، شمارۀ 3، تابستان 1403
نوع مقاله:
علمی - پژوهشی
صفحات:
57 - 82
نویسندگان:

مصطفی دهقانی؛ پژوهشگر مرکز پژوهش و آموزش‌ها‌ی کاربردی مدرسۀ علمیۀ محمدیه یزد

چکیده:
گاهـی عواملـی ماننـد نامهربانـی فرزنـدان نسـبت بـه والدیـن اقتضـا می‌ کنـد کـه مورث بـه محافظـت از تقسیـم ارث پـدری بـرای مـادر در زمـان حیـات او و برعکس بپردازد. ایـن کار از راه‌های فقهـی و غیـر فقهـی متعـددی امکان‌پذیـر اسـت. در ایـن میـان راه‌هـای فقهـی بـه خاطـر الـزام‌آور بودنشـان ضمانـت اجـرایی بیشـتری دارنـد. ایـن راهکارهـا عبارتنـد از: هبـه، وصیـت و صلـح عمـری. تحقیقـات فقهـی انجام‌شـده هیچ‌ کـدام تحـت عنـوان مزبور و بـه هـدف حـل مشکل یادشـده انجـام نشـده اسـت. ایـن راهکارهـا هـر کـدام بـه نوعـی و در مرتبـه‌ای مشـکل مورث را حـل می‌ کننـد. بهتریـن آنهـا صلـح عمـری اسـت.
کلیدواژگان:
ارث، صلح عمری، وصیت، هبه.
منابع:

1. بحرانـی، یوسـف، (بی تـا)، الحدائـق الناضـرة، قـم، مؤسسـة النشـر الاسلامـي التابعـة لجماعة المدرسین.
2. حلبـی، ابـوصلاح، (1۴0۴ق)، الکافـی فی الفقه، قم، مؤسسـة النشـر الاسلامـي التابعة لجماعة المدرسین.
3. حلبـی، ابـن زهـره، (1۴17ق)، غنیـة الـنزوع إلی علمـي الأصول والفروع، قم، مؤسسـه امام صادق.
4. حلـی، حسـن بـن یوسـف ، (1۴13ق)، مختلـف الشیعـة، دفتـر انتشـارات اسلامی وابسـته بـه جامعـه مدرسـین حوزه علمیـه قـم‌، چ2.
5. حلـی، ابـن ادریـس، (1۴10ق)، السـرائر، قـم، مؤسسـة النشـر الاسلامـي التابعـة لجماعـة المدرسـین، چ2.
6. حلـی، محمـد بـن مقـداد، (1۴0۴ق)، التنقیـح الرائـع، قـم، مکتبـة آیـت‌الله المرعشـي النجفـي، چ1.
7. حلّی، حسن بن یوسف، (1۴20ق)، تحریر الأحکام، مشهد، مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
8. حلّی، محقق ، (1۴08ق)، شرائع الإسلام، قم ، مؤسسه اسماعیلیان‌، چ3.
9. حلی، ابن‌سعید، (1۴05ق)، الجامع للشرایع، قم: مؤسسة الإمام الصادق.
10. حلـی، حسـن بـن یوسـف، (1۴18ق)، قواعـد الاحکام،قـم، مؤسسـة النشـر الإسلامـي التابعـة لجماعة المدرسـین.
11. خمینـی، روح الله ، (1۴3۴ ق)، تحریـر الوسیلـة، تهـران، مؤسسـه تنظیـم و نشـر آثـار امـام خمینـی، ج2.
12. خویی، ابوالقاسم (1۴17ق)، مصباح الفقاهة، قم: موسسه انصاریان.
13. راغب اصفهانی، حسین، (1۴0۴ق)، المفردات، قم ،دفتر نشر الدتاب، چ1.
14. طباطبائـی یـزدی (1۴23ق)، الـعروة الوثقـی، قـم، نشـر اسلامـی وابسـته بـه جامعـه مدرسیـن حوزه علمیـه قـم.
15. طباطبایی یزدی (1۴1۴ق)، تکملة العروة الوثقی، قم، مکتبة الداوري، چ1.
16. طریحی، فخرالدین، (13۶2ش)، مجمع البحرین، تهران، مرتضوي.
17. مغنیه، (1۴21ق)، فقه الامام الصادق ع، قم: موسسه انصاریان ‌للطباعه والنشر.
18. مشـکینی، علـی، (1392ش)، مصطلحـات‌ الفقـه، قـم : موسسـه دارالحدیث العلمیـه والثقافیه ،مرکـز للطباعه والنشـر.
19. مطهری، مرتضی ،آشنایی با علوم اسلامی، فقه، قم: صدرا، بی‌تا.
20. شیـخ مفید،محمدبـن محمـد (1۴10ق)، المقنعـة، قـم، دارالطباعـه محمـد تقـي بـن محمـد مهـدي التبریـزي.
21. نجفـی، حسـن، (1۴32ق)، جواهـر الکلام، قـم، مؤسسـة النشـر الاسلامـي التابعـة لجماعـة المدرسـین.
22. موسوی گلپایگانی، محمدرضا، (1۴13ق)، هدایة العباد، قم: دار القرآن کریم.
23. عاملی جبعی، علی بن احمد، (1۴13ق)، مسالک الأفهام، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة.
24. صدیقیـان، امیرمحمـد، مجاهـد، افشیـن، (1۴01 ش)، «قبـض و رجـوع در عقـد هبـه از منظر فقه امامیـه و حقـوق ایـران ،»مجلـه تمـدن حقوقی، دوره 5، شـماره 11، شـهریور 1401، صفحه 259-273
25. حاجـی پور، مرتضـی، (1392)، «بررسـی فقهـی نقـش اجـازه ورثـه در وصیـت بـه بیشـتر از ثلـث ،»پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد، وزارت علـوم، تحقیقـات و فنـاوری - دانشـگاه شـهید مدنـی آذربایجـان - دانشـکده الهیـات.
26. ابراهیمـی، اعظـم، (1۴01)، «بررسـی ابعـاد جـواز وصیـت بـه حرمـان از ارث ،»نامـه الهیـات، زمسـتان 1389 - شـماره 13 (صفحـه - از 79 تـا 88 ).
27. رمضانـی، ام البنیـن (1395)، «وصیـت مـازاد بر ثلـث در حقوق ایران و فقه ،»نشریه: پژوهش های فقهی، سال: 139۶،دوره:13،شماره:3 صفحات: ۶33-۶53.
28. امـام، سیدمحمدرضـا، (1392)، «وصیـت مـازاد بر ثلـث از منظر مذاهب اسلامی،» پایان نامه کارشناسـی ارشـد، دانشگاه تهران ،دانشـکده الهیات و معارف اسلامی.
29. منتظـر قایـم، مهـدی، (1399)، «بررسـی فقهـی حقوقـی هبـه میـان زوجیـن»، پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد، دانشـگاه علـوم قضـایی و خدمـات اداری، دانشـکده حقـوق قضـایی.
30. سـبحانی، نبـی، (1397)، «بررسـی فقهـی و حقوقـی هبـه بـا رویکـردی بـر دیـدگاه امـام خمینـی ره»، پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد، موسسـه آموزش عالـی سـبحان.
31. محمـودی، اصغـر، (1۴01)، «بررسـی تطبیقـی قـرارداد صلـح عمـری در نظـام حقوقـی ایـران و مصـر»، پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد، دانشـگاه ایوان‌ کـی، دانشـکده مدیریـت و حسـابداری.
32. شریعتـی، سـعید، (1400)، «بررسـی هالـش هـای صلـح بـا شـرط عمـری»، ماهنامـه کانـون، سـال شـصت و دوم شـماره 191 (پیـاپی 192، بهـار 1402).
33. آقـا غفـار، عبـاس، (1401)، «بررسـی راه هـای مـحروم کـردن ورثـه از ترکـه در فقـه امامیـه و حقوق موضوعـه»، پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد، دانشـگاه پیـام نور اسـتان اصفهـان، مرکـز پیام نور کاشـان.
34. براتـی، مرتضـی، (1395ش)، «احـدام و آثـار مـحروم کـردن ورثـه از ارث»، پایـان نامـه کارشناسـی ارشـد، دانشـگاه آزاد اسلامـی واحـد دامغـان، دانشـکده حقـوق و علـوم سیاسـی.
35. رضـوی سیدمحمـد، «تـاملات فقهـی و حقوقـی در هبـه زوجیـن»، مجله فقـه و مبانی حقوق اسلامـی، بهار 1401، شـماره1.

چکیده عربی:
ندارد
شناسنامه نشریه
صاحب امتیاز
مدرسۀ علمیۀ مدینة‌العلم کاظمیه
مدیر مسئول
سید ابراهیم فاطمی نسب
سردبیر
علی اکبر دهقانی اشکذری
هیات تحریریه
سید ابراهیم فاطمی نسب
علی اکبر دهقانی اشکذری
امید نساج دره
محمد مهدی مزین
محسن رجبی نصرت آبادی
هادی هادی زاده بهابادی
ناصر رحمانی شمسی
امیرحسین حسنعلی تفتی
ویراستار ادبی
محمدسجاد قاسمی
دوره انتشار
فصلنامه
مقالات آماده انتشار
نتیجه‌ای پیدا نشد.
شماره های پیشین
آخرین مقالات
شماره های پیشین
بانک ها و نمایه نامه ها
کل مقالات ۲۳
در پروسه انتشار ۲۱
منتشر شده ۲
کل بازدید سایت ۵۸۲