خوانش نعمت‌های بهشتی و نسبت آن با هدف آفرینش انسان

دوره انتشار:
دورۀ سوم، سال سوم، شمارۀ 8، پاییز 1404
نوع مقاله:
مقالۀ پژوهشی - کلامی
صفحات:
55 - 78
نویسندگان:

امیرحسین محی الدینی اناری؛ طلبۀ پایۀ ششم، مدرسۀ علمیۀ مدینةالعلم کاظمیه، یزد، ایران. (نویسندۀ مسئول)  amirhosein.mh.a@gmail.com

سید محمد حسینی؛ استاد و پژوهشگر حوزۀ کلام، گرایش امامت، موسسۀ امامت، یزد، ایران. Emamatyazd@gmail.com

چکیده:
یکی از درخشان‌ترین و ژرف‌ترین مباحثی که قرآن کریم به آن پرداخته، مسئلۀ پاداش و کیفر اعمال است. در این باره، پرسش‌ها و ابهامات گوناگونی راه یافته‌اند که بی‌گمان مهم‌ترینِ آن‌ها، پیوند و نسبت میان پاداش اعمال با هدف نهایی آفرینش انسان است. هدف از آفرینش، چنان‌که در آموزه‌های الهی آمده، دستیابی به معرفت خداوندگاری و تحقق عبودیت است؛ امّا آن‌چه در متون دینی به عنوان پاداش برای انسان وعده داده شده، نعمت‌هایی هستند که نمونه‌هایی از آن‌ها در همین دنیا نیز یافت می‌شود و از نگاه ظاهری، با آن غایت‌های بلند و روحانی هم‌سنگ و هم‌تراز به نظر نمی‌رسند؛ نعمت‌هایی همانند «شراب طهور» و «حور مقصور» و .... پژوهش حاضر، با رویکردی توصیفی تحلیلی، به روشن‌سازی همین مسئله پرداخته و نشان داده است که چند عنصر، از برجسته‌ترین دستاوردهای این تحقیق به شمار می‌روند: یکی، بیان پاداش‌های معنوی و والا؛ دیگری، محدودیت درک برخی انسان‌ها از حقیقت‌های فرامادی؛ سوم، ناهماهنگی آشکاری که میان صورت دنیایی نعمت‌ها و حقیقت اخروی آن‌ها دیده می‌شود؛ و چهارم، بهره‌مندی مراتب فروتر بهشتیان از نعمت‌هایی همجنس با درک خود. بدین ترتیب، پاسخ این پرسش اساسی در پرتو فهمی درست از ماهیت نعمت‌های اخروی و سازگاری آن‌ها با مرتبۀ معنوی انسان، به زیبایی تبیین گردیده است.
کلیدواژگان:
هدف آفرینش، عبودیت، نعمت‌های بهشتی، رضوان الهی، تمثیل‌های قرآنی، قرب الهی.
منابع:

* قرآن کریم
1. ابن اثیر، مبارک بن محمد. (۱۳۶۷ق). النهایة في غریب الحدیث والأثر. قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
2. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق). المفردات في غریب القرآن. دمشق: دارالقلم.
3. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۱۷ق). المیزان في تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
4. طبرسی، فضل بن حسن. (1415ق). مجمع البیان في تفسیر القرآن. تحقيق وتعليق : لجنة من العلماء والمحققين الأخصائيين، بیروت: مؤسسة الأعلمي للمطبوعات.
5. طریحی، فخرالدین بن محمد. (۱۴۱۴ق). مجمع البحرین. قم: بنياد بعثت.
6. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. (۱۴۱۵ق). القاموس المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیة.
7. فیض کاشانی، ملا محسن. (۱۴۰۶ق). الوافي. اصفهان: مکتبة الإمام أميرالمؤمنين علي(ع) العامة.
8. قمی، علی بن ابراهیم. (۱۴۰۴ق). تفسیر القمي. قم: دارالکتاب.
9. گروهی از نویسندگان: ابراهيم مصطفى، أحمد الزيات، حامد عبد القادر، محمد النجار. (بی‌تا). المعجم الوسيط. بی جا: دار الدعوة.
10. مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحارالأنوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
11. معادیخواه، عبدالمجید. (۱۳۷۸ش). فروغ بی‌پایان (تفسیر موضوعی قرآن). تهران: ذکر.
12. موسوی همدانی، سید محمدباقر. (۱۳۸۲ش). ترجمۀ المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
13. نوری، میرزا حسین. (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث.

چکیده عربی:
إن من أبرز المباحث وأعمقها التي تناولها القرآن الكريم، مسألة الثواب والعقاب على الأعمال. وقد تطرح هنا أسئلة وشبهات متعددة، لا شك أن أهمها هو الصلة والنسبة بين ثواب الأعمال والغاية النهائية من خلق الإنسان. الغاية من الخلق، كما ورد في التعاليم الإلهية، هي الوصول إلى معرفة الله تعالى وتحقيق العبودية. لكن ما وعد به الإنسان في النصوص الدينية كنعيم، هي نعم توجد نماذج منها في هذه الدنيا أيضاً، ولا تبدو من الناحية الظاهرية متساوية ومتناسبة مع تلك الغايات السامية والروحانية؛ كنعم «الشراب الطهور» و«الحور المقصور» وغيرها. يتناول هذا البحث، بمنهج وصفي تحليلي، توضيح هذه المسألة بالذات، وقد أظهر أن عدة عناصر تعد من أبرز إنجازات هذا التحقيق: أولاً، بيان الثوابات المعنوية والسامية؛ ثانياً، محدودية إدراك بعض البشر للحقائق ما وراء المادية؛ ثالثاً، التنافر الواضح بين الصورة الدنيوية للنعم والحقيقة الأخروية لها؛ ورابعاً، انتفاع أصحاب المراتب الدنيا من أهل الجنة بنعم مجانسة لإدراكهم. وبهذا، تم تقديم إجابة لهذا السؤال الأساسي بشكل جميل، في ضوء الفهم الصحيح لطبيعة النعم الأخروية وانسجامها مع المرتبة المعنوية للإنسان.
شناسنامه نشریه
صاحب امتیاز
مدرسۀ علمیۀ مدینة‌العلم کاظمیه
مدیر مسئول
سید ابراهیم فاطمی نسب
سردبیر
علی اکبر دهقانی اشکذری
هیات تحریریه
سید ابراهیم فاطمی نسب
علی اکبر دهقانی اشکذری
امید نساج دره
محمد مهدی مزین
محسن رجبی نصرت آبادی
هادی هادی زاده بهابادی
ناصر رحمانی شمسی
امیرحسین حسنعلی تفتی
ویراستار ادبی
محمدسجاد قاسمی
دوره انتشار
فصلنامه
مقالات آماده انتشار
نتیجه‌ای پیدا نشد.
شماره های پیشین
آخرین مقالات
شماره های پیشین
بانک ها و نمایه نامه ها
کل مقالات ۲۳
در پروسه انتشار ۲۱
منتشر شده ۲
کل بازدید سایت ۷۲۲