بررسی مقوله آزادی بیان و علم اندوزی با تحریم کتب ضاله با تأ کید بر نمونه های نوظهور آن
محمد امین فتوحی؛ طلبۀ پایۀ چهارم مدرسۀ علمیۀ مدینة العلم کاظمیه یزد.
سید ابراهیم فاطمی نسب؛ استاد سطح یک و مدیر مدرسۀ علمیۀ مدینةالعلم کاظمیه، یزد، ایران.
آزادی بیـان از مهمتریـن مقـولات در حقـوق بشـر و دموکراسـی اسـت کـه بـه افـراد اجـازه میدهـد عقایـد و اندیشـههای خـود را بـدون تـرس از تبعیـض یـا تنبیـه بیـان کننـد. بـا این حـال، ایـن آزادی همواره بـا محدودیتهـایی روبرو بـوده اسـت؛ بـه ویـژه زمانـی کـه بـه مسـائل حساسـی ماننـد تحریـم کتـب ضالـه میپـردازد. تحریـم کتـب ضالـه، کـه بـه کتابهـایی اطلاق میشـود کـه محتـوای آنهـا مغایـر بـا اصـول و ارزشهـای جامعـه تلقـی میشـود، از موضوعـات چالشبرانگیـز در بحـث آزادی بیـان اسـت.
ایـن مقالـه بـه بررسـی تاریخچـه و تحـولات حکـم فقهـی کتـب ضالـه در گـذر زمـان میپـردازد و نشـان میدهـد کـه چگونـه شـرایط زمانی و مکانـی میتوانند بر تعریف و حکم این کتـب تأثیر بگذارند .همچنیـن بـه تحلیـل محتـوای اسـناد و بررسـی محدودیتهـای آزادی بیـان میپـردازد و بـه سـؤالات مطرحشـده در ایـن زمینـه پاسـخهای مسـتدل و مسـتند ارائـه میدهـد.
در نهایـت، مقالـه بـه اهمیـت تعـادل بیـن حفظ آزادی بیـان و جلوگیری از انتشـار افکار و مطالب مضـر میپـردازد و بـر ایـن نکتـه تأ کیـد می کنـد کـه محدودیتهـای وضعشـده بایـد مبتنـی بـر اصـول و معیارهای شـفاف و قابل فهم باشـد تا از سوءاسـتفاده و تفسیرهای خودسـرانه جلوگیری شـود. این تعادل دقیـق نیازمنـد درک عمیقـی از ارزشهـای فرهنگـی و اجتماعـی و همچنیـن اصـول حقوقی اسـت که باید در هـر جامعـهای بـه دقـت مورد توجـه قـرار گیرد.
م نابع
* قرآن کریم.
1. مکارم شیرازی، ناصر (1415ق) ،انوار الفقاهه (کتاب التجاره)، قم، انتشارات مطبوعاتی مذهب.
2. موسوی خمینی ره، روح الله ،تحریر الوسیله، تهران، انتشارات مکتبه الاعتماد.
3. منتظری، حسینعلی (1415ق)، دراسات فی المکاسب المحرمة.
4. خویی، سیدابوالقاسم (1417ق) ،مصباح الفقاهة.
5. صانعی، یوسف ،حریة الاعلام الفکر و الثقافی: مطالعة فقهیة فی الموقف من کتب الضلال.
6. جوادی آملی، عبدالله ،عقل و نقل از منظر آیت الله جوادی آملی.
7. مطهری، مرتضی ،مفهوم آزادی (بخش اول)، پایگاه جامع استاد شهید مرتضی مطهری.
8. شیخ انصاری، مرتضی(1415ق) ، المکاسب.
