بررسی تطبیقی تحلیلی میان دو رویکرد موجود در بیان هویت و چیستی دانش اصول فقه

دوره انتشار:
دورۀ دوم، سال دوم، شمارۀ 3، تابستان 1403
نوع مقاله:
علمی - پژوهشی
صفحات:
5 - 23
نویسندگان:

سید ابوالفضل خامسی؛ پژوهشگر مرکز پژوهش و آموزش‌ها‌ی کاربردی مدرسۀ علمیۀ محمدیه یزد

چکیده:
از دیربـاز بسیـاری از اندیشـمندان اسلامـی پیـش از ورود بـه مسـائل یـک دانـش و تشریـح مباحـث آن، بـه مباحـث بینشـی آن علـم می‌پرداختنـد. اهمیّـت پرداختـن بـه اهـداف بینشـی یـک علم، ایجاد بصیرت و شـناخت لازم نسـبت به آن دانش اسـت. ازاین‌رو در ابتدای بسیاری از علوم، اغلـب از تعریـف، موضـوع و غایـت آن بحـث شـده اسـت تـا هویـت آن علـم مشـخص شـود و از دیگـر علـوم تمایـز یابـد. دانـش اصـول فقـه نیـز از ایـن قاعـده مسـتثنی نیسـت و علمـای علـم اصـول ابتـدا از تعریـف، موضـوع و غایـت ایـن علـم بحـث کرده‌انـد. بـا بررسـی کتـب متقدمیـن و متأخریـن دانـش اصـول بـه دسـت می‌آیـد کـه دو رویکرد در تعاریف ایشـان از چیسـتی اصول فقه وجـود دارد و ازاین‌رو میـان تعاریـف، اخـتلاف نظـر اسـت. این تشـتّت اقوال باعث عـدم درک صحیح محـصّلان از هویت یکپارچـه دانـش اصـول می‌شـود. ازایـن‌رو در ایـن نوشـتار بـا روش توصیفـی ـ تحلیلـی، علاوه بـر ذکـر و تبییـن برخـی از تعاریـف صاحب‌نظـران متقـدم و متأخـر علـم اصـول، بـه اجماع‌سـازی میـان اقـوال و ارائـه تعریفـی مطلـوب از دانـش اصـول فقـه پرداختـه شـده اسـت تـا هویـت واحـد و یکپارچـه دانـش اصـول از میـان تعاریـف مختلـف آشـکار شـود.
کلیدواژگان:
هویت، چیستی، اصول فقه، علوم اعتباری، غایت‌محور، موضوع‌محور.
منابع:

منابع
قرآن مجید.
1 . آتشـی، زهـرا (1400ش)، «بررسـی اعتبـاری بـودن علـم اصـول فقـه و تغییـر در موضـوع آن بر مبنای نظریه اعتباریات علامه طباطبایی ،»فصلنامه فردوسـی مشـهد، دوره53، شـماره1.
2. ابـن حاجـب، جمال‌الدیـن (1429ق)، مختصـر السـؤل و الأمـل فـی علمـی الاصـول و الجـدل، بیروت: دار الکتـب العلمیـة.
3. ابـن حسـن، ابوجعفـر محمـد (1417ق)، العـدة فـی أصـول الفقـه، قـم: تیزهـوش ، چاپ اول.
4. ابـن حسیـن، بهاءالدیـن محمـد (1423ق)، زبـدة الاصـول، قـم: مرصـاد ،چـاپ اول.
5. ابـن حسیـن، علـی (1376ش)، الذریعـه الـی اصـول الشریعـه، تهـران: دانشـگاه تهـران.
6. عاملـی، زین‌الدیـن بـن علـی (1416ق)، تمهیـد القواعـد، قـم: دفتـر تبلیغـات اسلامـی.
7. ابـن یوسـف، حسـن (1380ش)، تهذیـب الوصـول الـی علـم الاصـول، لنـدن: مؤسسـه امـام علـی.
8. ابـن یوسـف، حسـن (1425ق)، نهایـه الوصـول الـی علـم الاصـول، قـم: مؤسسـه امـام صـادق.
9. ارا کـی، محسـن (1435ق)، اصـول فقـه نویـن، قم: مجمع الفکـر الاسلامی، چاپ دوم.
10. جوادی آملی، عبدالله (1382ش)، رحیق مختوم، قم: إسراء ،چاپ دوم.
11. خراسانی، محمدکاظم (1389ش)، کفایه الاصول، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
12. خضری، محمد (1389ش)، اصول الفقه، مصر: مکتبه التجاریه الکبری.
13. سـبحانی، جعفـر (1394ش)، الموجـز فـی اصـول الفقـه، قـم: مؤسسـه امـام صـادق.
14. سـبحانی، جعفـر (1431ق)، المبسـوط فـی اصـول الفقـه، قـم: مؤسسـه امـام صـادق، چاپ اول.
15 . صدر، سیدمحمدباقر (1398ش)، قواعد کلی استنباط، قم: بوستان کتاب.
16. طباطبائـی، سیدمحمدحسیـن (بی‌تـا)، حاشیـة علـی کفایـة الاصـول، قـم: بنیـاد علمـی فکری علامـه طباطبـایی ،چاپ اول.
17. فاضل لنکرانی، محمد (1377ش)، سیری کامل در اصول فقه، قم: فیضیه.
18. فاضل لنکرانی، محمد (1390ش)، ایضاح الکفایه، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار.
19. قافی، حسن (1398ش)، اصول فقه کاربردی، تهران: سمت.
20. قمـی، میرزاابوالقاسـم (1378ش)، قوانیـن الاصـول، تهـران: مکتبـه العلمیـه الاسلامیـه.
21. مصبـاح یـزدی، محمدتقـی (1374ش)، شرح نهایـه الحکمـه، قـم: مؤسسـه امـام خمینـی .
22. مطهری، مرتضی (1380ش)، کلیات علوم اسلامی، قم: مؤسسه اندیشه ملل.
23. مظفر، محمدرضا (1390ش)، اصول الفقه، قم: دارالعلم.
24. نائینـی، محمدحسیـن (1376ش)، فوائـد الاصـول، قـم: جامعـه مدرسیـن حوزه علمیـه قـم ،چاپ اول.

چکیده عربی:
ندارد
شناسنامه نشریه
صاحب امتیاز
مدرسۀ علمیۀ مدینة‌العلم کاظمیه
مدیر مسئول
سید ابراهیم فاطمی نسب
سردبیر
علی اکبر دهقانی اشکذری
هیات تحریریه
سید ابراهیم فاطمی نسب
علی اکبر دهقانی اشکذری
امید نساج دره
محمد مهدی مزین
محسن رجبی نصرت آبادی
هادی هادی زاده بهابادی
ناصر رحمانی شمسی
امیرحسین حسنعلی تفتی
ویراستار ادبی
محمدسجاد قاسمی
دوره انتشار
فصلنامه
مقالات آماده انتشار
نتیجه‌ای پیدا نشد.
شماره های پیشین
آخرین مقالات
شماره های پیشین
بانک ها و نمایه نامه ها
کل مقالات ۲۳
در پروسه انتشار ۲۱
منتشر شده ۲
کل بازدید سایت ۵۷۶