تعارض و عدم تعارض بین وجوب اطاعت از امام و رحمت بودن امام
مهدی متین فر؛ طلبۀ پایۀ پنجم مدرسۀ علمیۀ مدینةالعلم کاظمیه یزد
امام یکی از جلوههای رحمت خداوند است و اطاعت از این نعمت الهی بر همگان (بر همه مکلفین) با ادله خاص واجب میباشد؛ از طرفی شاید در ذهن برخی اینگونه تصور شود که چگونه یک شیءای که از سوی خداوند به عنوان رحمت ارسال شده است، اطاعت و بهرهگیری از آن امری واجب قلمداد شده است.
آیا میتواند استفاده از نعمتی که تحت عنوان رحمت آمده به نحو وجوب قرار گیرد؟ یا اصلا رابطه وجوب و رحمت رابطه متضادی نیست؟
در این نوشتار سعی شده اولاً با اثبات رحمت بودن امام و وجوب اطاعت از امام به ایضاح رابطه رحمت و وجوب در عنوان و مصداق پرداخته شود و به استناد به آیات و روایات و کلام اولیای الهی نوشتار را مزین کنیم. در نتیجه رابطه رحمت و وجوب نه تنها تضاد نیست بلکه رابطه بین آنها ضرورت است به این معنا که اگر امام یک نعمت و رحمت از سوی خداوند است به علت اطاعت کردن از این نعمت الهی است.
1. قرآن کریم
2. ابن بابویه قمی، محمد ابن علی، من لایحضره الفقیه، قم: موسسه النشر الاسلامی، 1404 ه.ق.
3. ابن حجر الهیتمی، احمد، الصواعق المحرقه فی الرد علی أهل البدع و الزندقه، مصر: مکتبه القاهره، 1385 ه.ق.
4. ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغه، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404 ه.ق.
5. ابن منظور، محمد ابن مکرم، لسان العرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408 ه.ق.
6. آلوسی، سیدمحمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415 ه.ق.
7. باقی، علی، ولایت و ولایتمداری از دیدگاه شهید مطهری، فصلنامه حصون، بهار 1387، شماره 15.
8. بخاری، محمد ابن اسماعیل، صحیح البخاری، بیروت: دار طوق النجاة، 1422 ه.ق.
9. تفتازانی، مسعود ابن عمر، المطول فی شرح تخلیص المفتاح، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1425 ه.ق.
10. جرجانی، علی ابن محمد، التعریفات، تهران: انتشارات ناصر خسرو، 1370 ه.ش.
11. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء، 1375 ه.ش.
12. جوینی، ابراهیم ابن محمد ابن الموید، فرائد السمطین، بیروت: مؤسسه المحمودی، 1400 ه.ق.
13. راغب اصفهانی، حسین ابن محمد، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالشامیه، 1412 ه.ق.
14. زحیلی، وهبه ابن مصطفی، التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج، بیروت: دارالفکر، 1418 ه.ق.
15. سبحانی، جعفر، الموجز فی اصول الفقه، قم: موسسه الامام الصادق(ع)، 1442 ه.ق.
16. سروری مجد، علی، امامت و جامعه آرمانی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و اندیشه، 1394 ه.ش.
17. سمهودی، علی ابن احمد، وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1429 ه.ق.
18. طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، تهران: دارکتب الاسلامیه، 1375 ه.ش.
19. علیاننژاد، وحید، واژهنامه احکام: بیان و شرح اصطلاحات کتب فقهی، قم: امام علی بن ابیطالب، 1393 ه.ش.
20. کلینی، محمد ابن یعقوب ابن اسحاق، الکافی، قم: نشر دارالحدیث، 1363 ه.ش.
21. مجلسی، محمدباقر ابن محمدتقی، بحار الأنوار، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1403 ه.ق.
22. مراغی، احمد مصطفی، تفسیر المراغی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
23. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1374 ه.ش.





